İlk Türk-İslam Devletlerinde Hukuk Sistemi



Türk-İslam devletlerinde hukuk, “Kanun Önünde Herkes Eşittir.”  ilkesine dayanır ve hukuk, Türk-İslam devletlerinde Şer’i ve Örfi olarak ikiye ayrılır.

Şer’i Hukuk

Şer’i hukuk temellerini İslam kurallarından almıştır. Şer’i hukukun kaynaklarını; kur’an, hadis, fıkıh gibi kaynaklar oluşturmaktadır.

İlk Müslüman Türk devletlerinde şer’i davalara kadılar bakmaktadır. Kadıların sorumlusuna Kadı’ül Kudat (kazil kuzat) denirdi.

Evlenme, miras, boşanma, vakıflar, miras gibi konular şer’i hukuk kapsamındaydı.

Kadının verdiği kararı haksız bulanların kadıdan şikayetçi olma hakları vardı. Şayet kadıdan şikayetçi olunursa, diğer kadılardan oluşan bir kurul durumu tekrar incelerdi.

Kadı kararlarına karşı yapılan itirazlar Divan-ı Mezalim adı verilen yüksek mahkemede görüşülürdü.

Bilgi Kutusu:  Divan-ı Mezalim; Hükümdarın başkanlık yaptığı yüksek mahkemedir. Kadı kararına karşı yapılan itirazları değerlendirir. Vakıfların denetimini yapar. Memurlar ve İdareciler hakkındaki şikayetleri inceler. Muhtesibin yerine getiremediği kararın uygulanmasını sağlar.

Örfi Hukuk

Örfi Hukukun temellerini töreler, Türk gelenekleri oluşturmaktadır. Ayrıca divanda alınan kararlar ve sultanın buyrukları da örfi hukuk kapsamındadır.

Örfi Hukukla ilgili davalara Emir-i Dad(Dadbeg) bakardı.

Örfi hukuku ilgilendiren konular; askerlik, yönetim ve maliyedir.

Ülkenin huzurunu ve güvenliğini bozan ve kanunlara karşı gelenler örfi hukuka göre yargılanırdı.

Bilgi Kutusu: Selçuklu Devleti’nde askeri davalara ‘kadı-i Leşker( Kadıasker)’ bakmıştır.

Diğer Tarih konu anlatımlarına buradan erişebilirsiniz.

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+


Etiketler: , , ,
Eklenme Tarihi: 28 Eylül 2017

Konu hakkında yorumunuzu yazın