İlk Türk-İslam Devletlerinde Toprak Yönetimi



Genel anlamda toprak, devletin malı sayılmaktaydı. Toprağın devlet malı sayılması, toplumda zamanla feodal yapının oluşmasını engellemekti. İlk Türk-İslam devletlerinde Toprak teşkilatı; miri topraklar ve mülk topraklar olarak iki kısma ayrılmıştır.

1.Miri Arazi

Mülkiyeti devlete ait olan topraklar miri arazi olarak adlandırılmaktadır. Halk miri arazide kiracı durumundadır. Bu toprakların özelliği satılamaz ve kiralanamaz olmasıdır. Miri arazi kendi içinde has, ikta ve vakıf olarak üçe ayrılmaktadır.

-Has arazi: Geliri hükümdar ve ailesine ayrılan topraklardır.

Bu topraklardan elde edilen gelirler doğrudan hükümdarın özel hazinesine aktarılır, hükümdar ve ailesinin masrafları karşılanırdı.

-İkta Arazi: Komutanlara, meliklere ve emirlere yapmış oldukları görev karşılığı verilen topraklardır.

İkta gelirlerinin bir bölümüyle atlı askerlerin maaşları karşılanırdı.

İktayı alanlar devletten maaş almazlar, bu toprakların gelirleriyle geçinirlerdi.

Toprak küçük iktalarda babadan oğla geçerdi.

Vergiler bizzat ikta sahiplerince toplanırdı.

Bu toprakların hibe ve satışına izin verilmezdi.

Bilgi Kutusu:  İkta Sistemi’yle;

Savaşa hazır asker yetiştirilmiştir.

Üretimde süreklilik ve verim sağlanmıştır.

Hazineye dokunulmadan güçlü bir ordu oluşturulmuştur.

Taşrada devlet otoritesi artmıştır.

-Vakıf aarazi: Gelirleri hayır kurumlarına ve ilmi kurumlara ayrılan topraklardır.

Dini ve sosyal amaçlar neticesinde bağışlanan topraklardır.

Elde edilen gelirlerle camiler, hastaneler, hanlar, kervansaraylar, yollar ve çeşmeler yapılırdı.

2.Mülk Arazi

Mülkiyeti kişilere ait olan topraklardır. Bu topraklar devredilebilir, miras bırakılabilir ve satılabilirdi. Sadece bağ, bahçe, bostan gibi yerler mülk edinilebilirdi. Bunun dışındaki yerler devlet malı sayılmıştır. Öşri ve haraci topraklar olarak ikiye ayrılırlar.

-Haraci Topraklar: Selçuklu sınırları içindeki gayrimüslimlerin elindeki topraklardı.

-Öşri Topraklar: Müslüman halka ait topraklardır.

Diğer Tarih konu anlatımlarına buradan erişebilirsiniz.

 

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+


Etiketler: , , , , , , , ,
Eklenme Tarihi: 28 Eylül 2017

Konu hakkında yorumunuzu yazın